و چلپان ملك آغا و ساير خواتين از آب گذشته به اردوى معلى پيوستند . و اميرزاده ميرانشاه نيز از ظاهر قلعهء النجق به اردوى ظفر قرين ملحق شد و تمام زمستان به عيش و عشرت گذشت . و سلطان احمد ، ولد سلطان اويس ، كه به مصر گريخته بود - چنان كه گذشت - چون خبر شد كه صاحبقران گيتىستان از بغداد مراجعت فرمود ، از شام رخصت گرفته متوجه حلب شد و در حلب لشكريان شام و مصر را رخصت رجعت داد [ 498 الف ] با مردم خود عازم دار السلام بغداد شد . و خواجه مسعود سبزوارى بغداد را گذاشته به جانب شوشتر رفت . و سلطان احمد در شهور سنهء هفتصد و نود و هفت بار ديگر بغداد را به تصرف درآورد . و صاحبقران گيتىستان از توقتمش به غايت آزرده خاطر شده ديگرباره عزيمت يورش او نمود . بنابراين در مقام تربيت سپاه شد . لشكريان را اوكلكا داد و فرمان داد كه حضرات عاليات با اروق به سلطانيه روند و سراى ملك خانيم و تومان آغا با فرزندان روانهء سمرقند شوند و ديگر خواتين در سلطانيه توقف نمايند و موسى را ملازم ايشان ساخت تا به اتفاق امرا برات شاه كه به كوتوالى قلعهء سلطانيه مقرر بود ، محافظت نمايند . و در اين سال احوال مصر و شام آن است كه ملك ظاهر به مصر از سفر شام و حلب معاودت نمود و مملكت بر او صافى شده به صيد و شكار مشغول شد . و بعضى از مورّخين قضيهء توجه سلطان احمد را در اين سال به قلم آورده‌اند و اصحّ اين است . و حاكم هندوستان در اين سال سلطان محمد شاه شاهزاده همايون خان را با عساكر قاهره به دفع كوكر « 1 » كه ياغى شده حصار لاهور را متصرف شده بود ، نامزد كرد و شهزاده از دهلى اراده داشت كه به طرف لاهور روان شود كه خبر وفات سلطان رسيد . چنانچه مذكور شد ، بىحضورى سلطان امتداد يافت و روز به روز زيادت مىشد تا به تاريخ هفتم ماه ربيع الأول سنهء مذكور داعى حق را لبيك اجابت گفت . نعش او را به دهلى آوردند و بر كنار حوض خاص دفن كردند . و مدت سلطنت او هشت سال « 2 » و هفت ماه بود . بعد از او سلطان علاء الدين همايون شاه به اتفاق امرا قدم بر تخت سلطنت نهاد و جميع عمال ولايات را به دستور زمان پدرش برقرار داشت و يك ماه سلطنت « 3 » كرد و بىحضور شد و در تاريخ پنجم ماه جمادى الآخر سنهء مذكور نيز به رحمت خدا رفت . « 4 » بعد از فوت او در ميان امرا خلاف شد . آخر الأمر به سعى خواجه جهان بر سلطنت ناصر الدين محمود ، پسر

--> ( 1 ) . ق : سجاكوكر و چند سطر بعد شيخا ؛ م ، ش : سحاكوكر . ( 2 ) . منتخب التواريخ : شش سال . ( 3 ) . منتخب التواريخ : يك ماه و شانزده روز . ( 4 ) . در زمان حيات همايون شاه بود كه يكى از فضلا مقامات حريرى را جواب داده . به نام او تصنيف كرد . - منتخب التواريخ ، ج 1 ، ص 264 .